Servaas op de St.Servatiusbrug

(Beeld door Charles Vossen)

04-11-1933

Servaasbeeld op de St.Servatiusbrug door Charles Vossen

De eeuwenoude Maasbrug heeft vele gezichtsveranderingen gekend in zijn bestaan. Pas in 1932 kreeg de Maasbrug de officiële naam van de St.Servatiusbrug en het ligt voor de hand, dat tijdens de grondige en zoveelste restauratie in 1934, de brug verrijkt zou worden met een beeld van de Stadspatroon. Zo kreeg kunstenaar Charles Vos dan ook de opdracht, van Rijkswaterstaat, voor het maken van een St.Servatiusbeeld. Het uit zandsteen vervaardigde beeld is uitgehouwen in het atelier van Charles Vos in de oude Bonnefantenkazerne en is ongeveer drie meter hoog en staat aan de zuidzijde van de brug, deze staat los van de heftoren, op een afstand van 10 cm.

St.Servatius, op zijn staf leunend en zijn rechterhand zegenend opgeheven, is aan de rechterkant geflaneerd door een monnik met een sleutel, die de Heilige volgens een legende van St.Petrus heeft ontvangen. Links staat de wapendrager van de stad Maastricht met wapenschild. Achter het beeld, tegen de muurvlak van het gebouwtje dat op de St.Servatiusbrug stond zijn bij wijze nog drie koppen van de bisschoppen, St.Lambertus, St.Monulphus en St.Gondulphus uitgehouwen door Charles Vos, deze zijn nadat het huisje afgebroken is niet meer aanwezig.  Het geheel staat op een sokkel, die rust op een van de machtige oostelijke pijlers van de St.Servatiusbrug. Alle mogelijkheden uitbuitend heeft Charles Vos hiermede een fraai stuk werk verricht.

Bouwvereniging St. Servatius heeft in 1959 een kopie van het beeld laten maken door Sjef Eymael. Dit bevindt zich op de hoek van de Kakeberg en de Tongersestraat naast de muurschildering uit 1988 van de Franse illustrator, cartoonist, schilder en schrijver Roland Topor. De schildering met als onderwerp de schending van mensenrechten werd in 2010 gerestaureerd.

Bouw van huisje op St.Servaasbrug 1933 bron RHCL coll. GAM30782

Na de restauratie en plaatsing St.Servaasbeeld 1934 Bron in de Oude Ansichten

Aanvaring Maas Bron Mat Gulikers (FB)

Schade na opblazen hefgedeelte 10-05-1940 door de Duitsers Bron:Bundesarchive Bild 146-1981-064-22A

In het Limburgsch Dagblad van 9 februari 1935 stond onderstaand artikel:

Het St. Servatiusbeeld op de brug te Maastricht BEELDHOUWWERK VAN CHARLES VOS.

In „Het Gildeboek" schrijft de Maastrichtsche kapelaan Ad. Welters, secretaris van het Gilde, over het laatste beeldhouwwerk van Charles Vos, den zeer bekwamen kunstenaar, wiens arbeid onlangs ook in dit blad werd besproken. Hy prefereert het St. Servatiusbeeld op de gerestaureerde oude Maasbrug boven dat op het Vrythof: „Wy zouden zelfs nog verder willen gaan en zeggen, geeft liever de van alle kanten goed zichtbare plaats van het Vrythof aan het beeld op de brug, en plaatst dan het bronzen beeld van het Vrythof in den schemer van de Maasbrug ! Wij hebben het hier echter alleen over het bruggebeeld. Het beeld is 3 meter hoog en vormt in die afmeting een aannemelijke verhouding tot het massale geheel van brug en omgeving. Het is gemaakt van Belgisch graniet, de steen, die niet alleen weervast is, maar die ook in deze Maasstad een inheemsen steen genoemd kan worden. Sint Servaas is hier voorgesteld als Bisschop met zijn waardigheidsteekenen, mijter en staf, bovendien met zyn attributen: een draak (ongeloof - Arianisme) onder zyn voeten en links een leviet met den karakteristieken sleutel. Sleutel en staf zyn vrij bewerkt naar de bestaande modellen uit de schatkamer van Sint Servaas. Rechts staat de stadsengel met het Maastrichtsche stadswapen in de hand, n.l. een zilveren vijfpuntige ster op een rood veld. De knappe beeldhouwer heeft hier een mooi werk geleverd en goede oplossingen gevonden. Dat Sint Servaas hier boven het stroomende en gevaarlijke water „zegenend" wordt afgebeeld, is zeer juist. Met een ruime en groote hand strooit hy hier zijn zegeningen uit over stad en water en land en lucht „et omnibus habitantibus in eis" en over allen, die daar leven en sterven. De zegenende hand is vrij, en geen staf noch sleutel hindert hier de bewegingen. Hoe juist is het, dat een bisschop een staf in de linkerhand houdt en dat hy alles uit handen legt en aan zyn dienende helpers overreikt, wanneer hy den zegen gaat geven in den naam van de Allerheiligste Drieeenheid. Men vergelijke met dit Sint Servaasbeeld eens het bronzen bronnebeeld op het Vrythof. Boven het beeld staan nog eenige „koppen", eveneens door Vos gehouwen in hardsteen en bedoeld als kraagsteenen met de tamelijk onkenbare beeltenissen van Sint Monulphus, Sint Lambertus en Sint Gondulphus, eveneens drie bekende Maastrichter heilige bisschoppen. Maar verreweg het beste blijft deze Sint Servaas en wanneer men één mag maken, dan is het deze, die meer den bouwer dan den houwer raakt: Deze Sint Servaas was een betere plaats waard, of met een scripturische uitdrukking: „Ascende superius!"

Krantknipsel links uit Delpher Kranten, Algemeen Handelsblad van 04-11-1933, rechts uit Delpher Kranten, Limburger Koerier 22-01-1934.

Jan Beerens (Beerens Jan, Het beeldhouwerk van Charles Vos in RK het Bouwblad  jg. 6 nr. 11 27 december 1934, blz. 166-169)  beschrijft het beeld van Servaas:

"De plaatsing is niet al te gunstig; het valt moeilijk, 't beeld van de brug af voldoende te beschouwen. Vos heeft echter met die moeilijkheden gerekend en de vormen groot gehouden, terwijl de markante, wilskrachtige kop van den grooten bisschop ook op een afstand suggestief blijft. Het is interessant te zien, hoe hier een kunstenaar onmiddellijk na elkaar twee beeltenissen van denzelfden heilige schiep, zonder zich te herhalen. Het beeld aan de brug geeft St. Servaas als den krachtigen bestuurder, forsch en vastbesloten, onaantastbaar in zijn waardigheid."

Naor Bove

Situatie 2020 Foto John Kerkhofs

Links de sleutels die St.Servatius van Petrus heeft gekregen. Rechts wapendrager met schild en ster van Maastricht Foto's John Kerkhofs

Bron:boek Beeldig Maastricht van frans Boetskens blz 11, Website Charles Vos, Delpher Kranten.

eine terök