Antonius Paggels

(Kringkes Speijer)

 

Op de Facebookpagina van Frank Bokern, auteur van de boeken 'Crapuul' en 'het Jekerkwartier' kwam ik een artikel tegen over 'Kringetjespugers' in de persoon van Antonius Paggels oftewel de 'Roeje Bacchus', ideaal voor mijn website en vooral voor deze rubriek 'Bekende Maastrichtenaren'. Deze pagina gaat niet alleen over de bekende Maastrichtenaren maar ook over de stadstypes die iedere stad wel heeft. In welke rubriek Antonius Paggels valt kunt u zelf bepalen, met dank aan Frank Bokern voor de toestemming en aanleveren van dit artikel. Foto rechts Frank Bokern, bron van Oorschot / Anneleen Louwes.

Kringetjesspuger en allereerste provo Kringetjesspugers werden ze genoemd. De mannen die geen vast werk hadden maar aan de kost kwamen met los-vaste klusjes. Ze waren veelal te vinden op de brök, awwehoerend en kringetjes spugend in het water. Eén kringetjesspuger leek welhaast een provo: Antonius Paggels. Maar hij heeft ook de gevangenis de nodige keren van binnen gezien.

De bekendste kringetjesspuger is Antonius Paggels. Maastrichtenaren noemen hem de Roeje Bacchus, een bijnaam waarin zijn politieke voorkeur en zijn drankzucht samenkomen. Paggels is erbij als Willem Vliegen en Gerard Pieters tijdens de 1 meiviering van 1891 op het Vrijthof slaags raken met de politie. Hij wordt een bekende Maastrichtenaar als hij tijdens de rechtszitting vanaf de publieke tribune luidkeels de schuld op zich neemt voor de klappen die een agent heeft opgelopen, zo krijgt hij zelfs de socialist Verham vrij. Als Paggels ip 28 juli1897 trouwt met Johanna van Eysden nemen ze een hondenkar als trouwkoets. De bruidegom verschijnt op het stadhuis ‘met een gekleurden hoed en zwarte jas en op klompen’. De Roeje Bacchus lijkt wel een provo. Voor die tijd is het in ieder geval zo buitenissig dat ‘het uiterst bekend straattype’ weer in de kranten komt. Foto links Hondenkar Maastricht uit de Nieuwe Koerier / Maas-en Roerbode 22-05-1909.

De man ‘voor wien bier en nog eens bier drinken en geweld en nog eens geweld plegen het hoogste genot is’ baart in 1905 nog veel meer opzien als hij voldoende handtekeningen weet op te halen om zich verkiesbaar te stellen voor de gemeenteraad. Maastricht is ontdaan over deze ‘ongehoorde brutaliteit en spot met het kiesrecht’, schrijft de Venloosche Courant. Het is ‘een vertrapping van den eerbied voor de verkiezing, anders niets’. Maar de actie van Paggels is ook een ludieke manier om aan de kaak te stellen dat het belachelijk is dat Nederland geen algemeen kiesrecht heeft. De Maastrichtse Had-je-me-maar avant la lettre redt het natuurlijk niet. Hij legt het af tegen, onder andere, jonkheer Charles Ruijs de Beerenbrouck. Er zijn mindere kandidaten om van te verliezen: De Beerenbrouck zal later als minister-president leiding geven aan drie kabinetten. In 1937 duikt Antonius Paggels voor het laatst op in de krant: dan wordt zijn vrouw ‘Madame Paggels-Van Eysden’ door de marktmeester gehuldigd vanwege haar vijftigjarig jubileum als marktkoopvrouw. Foto rechts van de huldiging, bron Limburger Koerier 29-07-1937 via Delpher. Onderschrift van de foto: 'Woensdagmorgen was er feest op de Markt bij een  der tentjes. Madame Paggels-Van Eysden vierde nl. den dag,  waarop zij voor vijftig jaren voor het eerst op de markt stond met haar koopwaar. De collega's en andere relaties hadden er voor gezorgd, dat haar tent aardig versierd was en zij had heel wat felicitaties in ontvangst te nemen. Het achtpaar Paggels - Van Eijsden vierde dien dag toevallig ook zijn veertigjarig huwelijksfeest. Men ziet hier madame Paggels door een der marktmeesters den heer Van Wieringen wordt gelukgewenscht'.

Antonius is erbij, het stel is dezelfde dag toevallig veertig jaar getrouwd. Op de foto staat hij breed grijnzend naast zijn vrouw, een pet op het hoofd, maar gekleed in een heus driedelig pak dat er wel wat sjofel uitziet. Iets meer dan een jaar later meldt het Bevolkingsregister zijn overlijden op 66- jarige leeftijd. Paggels is tijdens zijn leven nogal eens verhuisd: het grootste deel van zijn leven woont hij op verschillende adressen in het Boschstraatkwartier, maar hij is ook enkele jaren een van de bewoners van het mensenpakhuis in de Grote Stokstraat 10, het huis rechts van het huidige café De Moriaan.

Het verhaal van Antonius Paggels is één van de kleurrijke anekdotes in het boek ‘Crapuul. Kroniek van een krottenwijk’ van Frank Bokern. Mestreechtersteerke.nl kreeg toestemming van de auteur om zijn portret hier opnieuw te publiceren, aangevuld met restinformatie uit de (ongepubliceerde) oerversie van het boek.

Een oproep op Facebook om meer informatie over Paggels leverde de waardevolle tip op dat Paggels vaak voorkomt op de site wieiswie.nl. Tussen 1894 en 1914 is Paggels vier keer veroordeeld tot gevangenisstraf wegens mishandeling, de laatste keer moet hij zelfs een heel jaar zitten. In 1913 wordt hij aangeklaagd wegens ‘poging tot doodslag’.

De conclusie zou kunnen zijn dat de vrolijke provo ook behoorlijk gewelddadig kon zijn. Maar misschien is dat te kort door de bocht. Antonius Paggels was immers óók een politiek activist. En activisten werden in Maastricht in die tijd hardhandig aangepakt, waarbij gemeente, politie en openbaar ministerie zich doorgaans weinig aantrokken van de grondrechten. Een aanwijzing voor die alternatieve conclusie is dat Paggels meestal in hoger beroep ging, al werd hij ook dan vaak veroordeeld. Frank Bokern Bronnen: ‘Crapuul. Kroniek van een krottenwijk’ van Frank Bokern, Uitgeverij Van Oorschot, Amsterdam 2022, Venloosch Nieuwsblad van 29 juni 1905, de Venloosche Courant van 2 juli 1905, de Limburger Koerier van 29 juli 1937, en wieiswie.nl

Foto links registratiekaart: Antonius Paggels wordt op 7 februari ontslagen uit de gevangenis van Breda. Het is niet duidelijk of hij is veroordeeld voor de hier geregistreerde ‘poging tot doodslag’. Wel duidelijk is dat hij maanden in hechtenis heeft gezeten, wachtend op het hoger beroep.

 

Foto beneden registratiekaart gedetineerde Breda via website BHIC.

Naor Bove

Bron:Website, Frank Bokern, Genealogie online. FB pagina Frank Bokern. Wiewaswie, Foto Registratiekaart Archief Gemeente Amsterdam, Foto inschrijfregister gedetineerde Breda BHIC,  Foto Frank Bokern: van Oorschot/Annaleen Louwes.

eine terök