MestreechterSteerke

'Bezoek Restauratie Walmuur Vijf Koppen'

Bezoek Restauratie Walmuur:

Op 23 maart 2019 was er een gedeelte van de walmuur (2e stadsmuur) tussen Poort Waerachtig en de Vief Köp ingestort. De muur die zoveel vijanden van Maastricht het hoofd heeft geboden was geslecht, een gat van ca 6 meter was ontstaan door druk van binnenuit. Op 4 april was weer een stuk nu van 5 meter ingestort, dus er was een gat in de walmuur ontstaan van 11 meter. Het zou tot 2023 duren voordat er begonnen kon worden met de restauratie van een van Maastrichtse monumenten. Deels te maken met de onderzoek die de gemeente heeft laten uitvoeren om oa de weergang weer zichtbaar te maken, hiermee waren natuurlijk meer kosten mee gemoed, deze zijn nu zonder de weergang beraamd op 3 tot 4 miljoen euro.

Dit komt deels ook omdat de aarden wal achter de muur moet worden afgegraven - hetgeen wel weer archeologisch onderzoek mogelijk maakt. De gemeente is over het restauratieplan in overleg met o.m. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Waarschijnlijk zullen ook de twee kazematten in de rondelen  een museale functie krijgen.

   

In 2023 is het dan eindelijk zover en komt de restauratie van de walmuur in zicht. Maar hoe de kosten zullen worden gefinancierd is nog onzeker. De aarden wal in de muur wordt deels afgegraven en de vijver leeggepompt. De droge vijver zal worden ingericht als depot voor de stenen uit de wal, die later zullen worden herplaatst. De brokstukken van de walmuur zijn geïnventariseerd en elk stuk steen heeft een eigen nummer, dat is inclusief de natuurstenen die in Sittard waren opgeslagen van het eerste gat. Straks worden ze weer in de juiste laag en op de juiste plek teruggezet. Deze beproefde methode is o.a. ook bij de restauratie van de Sint Servaasbrug in 1932 toegepast en dient om zoveel veel mogelijk originele stenen te hergebruiken. In 2024 start het daadwerkelijke herstel, de gemeente en het restauratiebedrijf, bouwcombinatie Koninklijke Woudenberg-Laudy, hopen dat de klus eind 2024 zal zijn afgerond. De restauratie gaat volgens de uitvoerder ruim zes miljoen euro kosten, de gemeente ging eerder uit van drie tot vier miljoen. Wethouder Bastiaens weet nog niet hoe de kosten zullen worden gefinancierd. "Het is heel veel geld voor ons als gemeente. Wij zijn in gesprek met het Rijk om te kijken of daar mogelijkheden zijn. Wel heeft de provincie Limburg op voorhand een subsidie van vier ton toegekend."

De herstelwerkzaamheden beginnen in oktober 2023.  Aan de achterkant van de muur wordt de aarden wal gedeeltelijk afgegraven, zo wordt de druk op de muur weggenomen en wordt deze veiliger. Vervolgens kan dan de 16e eeuwse omloop van de vestingmuur zichtbaar worden. Mensen kunnen straks langs de herstelde muur en de schietgaten lopen. Zo gaat het verleden van deze vestingwerken echt leven. Vanaf begin 2024 wordt het ingestorte deel van de stadsmuur hersteld en het rondeel zelf opgeknapt.

Hoe het begon kunt u elders op deze website lezen, klik op deze LINK.

Via vriend Stefan kreeg ik een berichtje dat op zaterdag 16 december 2023 een rondleiding zou zijn over de restauratie van de walmuur en de Vief Köp. Ik was een van de meer dan 120 geïnteresseerde die zich hadden opgegeven. Het programma van de rondleiding was als volgt: Inleiding door de bouwcombinatie van de Vief Köp, Projectleider Richard Nederlands en Werkvoorbereider Rob Jacobi, een archeologische kijk op de Vief Köp door Archeoloog Joep Orbons en over de architectuur toen en nu op de Vief Köp door architect Jos Nijssen. Er werd boeiend verteld over de gevonden voorwerpen en de toekomstplannen. Maastricht is in december 2024 een 'attractie' rijker. Via de website Restauratie Limburg kan de geïnteresseerde zich op de hoogte houden van de werkzaamheden.

Hoe het eruit komt te zien kunt u bekijken in deze animatie  van de architect. Het rondeel zal van binnen en van bovenaf te bezichtigen zijn. Bezoekers kunnen straks over de weergang wandelen, door de schietgaten kijken en de aangetroffen restanten in het rondeel bekijken. Vanaf de top van het rondeel kunnen bezoekers genieten van een prachtig uitzicht over het stadspark. Voor filmpje klik op de foto of op DEZE LINK.

Het historische onderzoek is in handen van Joep Orbons senior archeoloog van ArcheoPro en Ineke de Jongh van Arcadis  bezig met de archeologische kant van de zaak, tijdens de renovatie van de stadswal. In het voorstadia was ook bouwhistorica Birgit Dukers van Buro4 hierbij betrokken.

Vondsten rondeel De Vijf Koppen:

botjes, pijpenkopjes, varkensgebitten en zelfs delen van Romeinse muren. Wat komt er allemaal tevoorschijn uit de negentiende eeuwse ophoging van de stadswal? RTV Maastricht sprak met Joep Orbons van ArcheoPro, hij houdt zich samen met Ineke de Jongh van Arcadis bezig met de archeologische kant van de zaak, tijdens de renovatie van de stadswal.

Bodemvondsten zoals lodenkogels of stuks lood die waarschijnlijk bij het vervaardigen van de kogels op de grond terechtkwamen, van de ruimte op de walmuur  waar de soldaten de wacht of uitkijk hielden de grond was helemaal zwart.  Verder een ijzeren pootje van waarschijnlijk een kookpotje die in een andere ruimte naast de wachtruimte gebruikt werd om bijv een soepje te maken voor de kou. Munten en een ijzeren ring, of deze van een bier, wijn of kruitvat afkomstig is moet men nog onderzoeken, zakken vol botten van dieren, veel slagerijen en het slachthuis waren in de buurt gelegen.

Holle geschutstoren, Bij het archeologisch onderzoek in en achter het rondeel, kwamen onbekende binnenmuren van het rondeel tevoorschijn. Men bepaalden de ouderdom en de opbouw van de aardlagen. Toen bleek dat het rondeel in 1515 gebouwd was als een holle geschutstoren. In de buitenmuren zaten ook schietgaten. Platform voor kanonnen en kazemat, In de 16e eeuw is de toren helemaal met aarde gevuld. Zo kon de toren beter kanonskogels opvangen. Bovenop het rondeel kwam een platform voor kanonnen. En onderaan het rondeel werd een kazemat gebouwd. In dit netwerk van gangen was ook een kelder voor wapens. Vanuit hier konden ze de aangrenzende stadsmuren verdedigen.

Nao Bove
Bron: Website Arcadis, ArcheoPro, Buro4, Koninklijke Woudenberg Laudy,  Foto's John Kerkhofs

Aonvaank