Sigarenfabriek 'De Munt'

(Sigarenfabriek in Wyck )

 

Af en toe heb je een beetje geluk, bij mij kwam dat in de vorm van dhr. Jo Pluymakers, nadat we contact hadden gehad over het artikel op deze website van Handboogschuttersvereniging St. Sebastiaan 1408 uit St. Pieter kreeg ik per mail een artikel van de hand van dhr. Pluymakers over de Sigarenfabriek 'De Munt' met de vraag of dit iets was voor mijn site. Natuurlijk is dit een welkome aanvulling, waarvoor dank.

De Sigarenfabriek De Munt Maastricht 1919 - 1935 Bloei en verval

door Jo Pluymakers Beek Lb, januari 2013 Publicatie in eigen beheer.

Voorwoord Als kleinzoon van één van de oprichters van de Maastrichtse Sigarenfabriek De Munt heb ik enig speurwerk verricht naar de korte historie van deze onderneming. Het resultaat daarvan ligt voor u. De Stichting Nederlandse Tabakshistorie heeft de tekst van deze publicatie opgenomen in haar Jaarboek 2013.

Op 8 mei 1919 togen vijf Maastrichtse heren naar notaris Mr. Louis van Konijnenburg ter ondertekening van de oprichtingsakte van de Naamloze Vennootschap Sigarenfabriek De Munt.

 

De oprichters waren:

André Pluymakers, handelsreiziger (foto rechts uit 1921)

Hugo Max Bozon, sigarenfabrikant

André Bozon, procuratiehouder

Jean Riemersma, houtkoopman

Laurens Schoon, bankier. 

Twee van hen werden benoemd tot directeur, te weten: André Pluymakers (39) (foto rechts uit 1921) en Hugo Max Bozon (27). Van de drie andere oprichters werd Jean Riemersma (37) benoemd tot gedelegeerd commissaris, Laurens Schoon (33) en André Bozon (30) tot commissaris. Deze laatste zou al na een jaar, in 1920, deze functie neerleggen om, naast André Pluymakers en Hugo Max Bozon, tot de directie toe te treden.

Foto links:Nieuwjaarsdag 1926 Het witte gebouw in het midden is de hoofdlocatie van sigarenfabriek De Munt aan de Hoogbrugstraat 11 te Maastricht. De straat stond blank doordat de aangrenzende Maas buiten zijn oevers was getreden. Was het gezelschap in het rijtuig op nieuwjaarsreceptie geweest bij de directie van De Munt?

André Pluymakers was handelsreiziger in tabakswaren geweest bij Tabaksindustrie v.h. Gebr. Philips, eveneens in Maastricht. Hij nam in de directie van De Munt de commerciële taken op zich. André was enig kind van het echtpaar Pluymakers-Melser.

De broers Bozon waren al op jeugdige leeftijd hun vader, een arts, verloren. Hun moeder, Mathilda Bozon-Lieth, opende, enige jaren na het overlijden van haar man, een sigarenzaak aan de Muntstraat in Maastricht. Zoon Hugo Max hielp haar daarbij en ging uiteindelijk op kleine schaal zelf sigaren maken. Bij de oprichting van De Munt bracht hij zijn eigen onderneming in en ontving daarvoor aandelen in de nieuwe vennootschap. Hij werd als directeur belast met de leiding over de productie, terwijl broer André in 1920 de boekhoudkundige zaken voor zijn rekening nam.

Door de Munt werden aandelen aan toonder ad f 500 uitgegeven. Het startkapitaal bedroeg f 75.000 en was in januari 1924 gestegen tot f 173.000. (foto rechts: aandeel van vijfhonderd gulden gevonden op website TABAK PETER).

In 1920 telde De Munt zestig personeelsleden en was er sprake van grote bloei. In september van dat jaar nam men deel aan de groots opgezette tentoonstelling Handel en Nijverheid die in Maastricht werd gehouden. De inrichting van de stand van De Munt werd door de plaatselijke pers geroemd. De getoonde collectie sigaren was veelsoortig, fraai van aanblik en vooral de duurdere sigaren en hun verpakking maakten een chique indruk.

Het hoofdgebouw van De Munt was gelegen op de oostelijke oever van de Maas aan de Hoogbrugstraat 11 in Maastricht. Het pand stamt uit het midden van de 18e eeuw en is nu een rijksmonument. Er waren voornamelijk administratieve afdelingen gevestigd. De sigarenproductie vond onder meer plaats in een haaks op het hoofdgebouw staande locatie aan de Hoge Barakken, waar tevens het voorraadmagazijn en de remise waren. (Foto links anno 2012 Dit gebouw aan de Hoge Barakken te Maastricht maakte deel uit van De Munt. Het was via de achterzijde verbonden met de hoofdlocatie aan de Hoogbrugstraat. Daar tussen lag nog een grote werkplaats en een woning ook behorende tot De Munt).

De sigarenfabriek De Munt voerde in die jaren de volgende merken: Andrax, Arka, Belona, Hermosa, Himera, Monnaie, Mozart, de Munt, Musifa, Rivalidad, Sidda, Society Brand, Toutoun, Zacharatos.

Ook vervaardigde De Muntsigaretten onder het merk Sunsweet. Daarnaast trad ze op als grossier voor merken van andere sigarettenfabrikanten.

Om de verkoop te bevorderen werden fietsen uitgeloofd. Op elke sigarendoos stond een bon afgedrukt. Had men voldoende bonnen bij elkaar dan kon men deze inleveren tegen een fiets. Om de verkoop van sigaretten te promoten werden ook bonnen uitgegeven die, bij een volle spaarkaart, konden worden ingeruild voor een voetbal of voetbalschoenen.

Advertenties links rijwiel Limburger Koerier 07 maart 1921, voetbalschoenen Limburger Koerier 19-02-1921 website Delpher.

Naor Bove

Hierboven diverse advertenties van "De Munt" van links naar rechts: Limburger Koerier 17-07-1920, Limburgsch Dagblad 04-09-1920, Limburger Koerier 30-10-1920,Limburger Koerier 08-01-1921 Rivalidad, Merknaam Musifa gevoerd door "de Munt" en enkele sigarenbandjes.

In de jaren van haar bestaan groeide de onderneming qua medewerkers gestaag. Waren er in 1920 zestig personeelsleden, in 1934 waren dat er al honderdvijftig, merendeels vrouwen. Toch was het niet allemaal rozengeur en maneschijn. In de loop van 1925 traden de drie directieleden af, achtereenvolgens André Pluymakers (in maart), daarna André Bozon (juli) en als laatste Hugo Max Bozon (december). De uittocht van de directeuren was een teken aan de wand. Het boekjaar 1925 zou worden afgesloten met een verlies van bijna f 85.000. In maart 1926 werd surseance van betaling verleend en Mr. E.A. Wysmuller uit Eindhoven werd door de Arrondissementsrechtbank van Maastricht als bewindvoerder aangesteld. Hij droeg de dagelijkse leiding van De Munt op aan Gerrit Jacobus Molenaar (28), procuratiehouder bij de sigarenfabriek. In de loop van 1928 werd hij benoemd tot directeur/vereffenaar en belast met de liquidatie van De Munt.

De schuldeisers hadden namelijk besloten De Munt over te nemen en onder te brengen in een nieuwe vennootschap onder de naam N.V. Maastrichtsche Sigarenfabriek.Foto links uit  Het Vaderland 28-09-1928. In 1932 werd deze naam gewijzigd in N.V. Maastrichtsche Tabaksbedrijven. In de volksmond, maar ook in de pers zou echter de naam De Munt voortleven. Aan ambitie ontbrak het niet bij de leiding van het bedrijf. In augustus 1933 werden aannemers uitgenodigd voor de aanbesteding van een nieuwe fabriek. Deze nieuwbouw zou er echter nooit komen. (Foto rechts de aanbesteding Limburger Koerier 13 augustus 1933).

Hieronder van links naar rechts: De Tijd 30-01-1926: J. Wouters-Sanders koopman wonende te Heerlen, als mede  de N.V. Sigarenfabriek "de Munt", gevestigd en kantoorhoudende te Maastricht hebben op 28 januari een verzoekschrift ingediend tot het bekomen van surséance van betaling.

Tilburgse Courant 01-02-1926: idem als voorgaande.

Het Vaderland 05-02-1926: Handelbelangen van a.s. Zaterdag zal in verband met de aanvrage om surseance van betaling der N.V. Sigarenfabriek De Munt te Maastricht, de balans en winst- en verliesrekening van bovengenoemde onderneming te vatten. De balans sluit men f 501.039.30. Het saldo verlies bedraagt f 84.815.96.

Limburger Koerier 01-08-1927: Verlenging Sureance van betaling. De Griffier der Arrondissements-Rechtbank te Maastricht kondigt hierbij aan: dat door de N.V. Sigarenfabriek "De Munt" gevestigd en kantoorhoudende te Maastricht is ingediend een verzoek tot verlenging der haar verleende surséance van betaling en door de Rechtbank is bepaald dat de schuldeischer en verzoekster op het verzoekschrift zullen worden gehoord op DINSDAG den 9 AUGUSTUS 1927 om 10 uur voormiddag in het Paleis van Justitie te Maastricht. Maastricht 30 juli 1927 5156. De Griffier H. Schillings.

Limburger Koerier 10-08-1927: SURSÉANCE VAN BETALING VERLENGING SURSÉANCE VAN BETALING. Bij vonnis der Arrondissements-Rechtbank te Maastricht van 9 augustus 1927 is de aan de N.V. Sigarenfabriek "De Munt", gevestigd en kantoor houdende te Maastricht verleende surséance van betaling verlengd voor den tijd van anderhalf jaar, gerekend vanaf 28 Juli 1927. De Groffier der Rechtbank voornoemd, F.J.W.M. De Nerée tot Babberich, s.5874.

Limburgsch Dagblad 10-08-1927: Curator Mr. Schous te Maastricht. Verlenging Surséance van betaling: De aan de N.V. Sigarenfabriek "De Munt" gevestigd en kantoor houdende te Maastricht verleende surséance van betaling is verlengd voor den tijd van 1 1/2 jaar ingaande 28 Juli '27.

De Tijd 11-08-1927: Surséance van betaling Bij Vonnis der Arr. Rechtbank te Maastricht van 9 Aug.1927 is de aan de N.V. Sigarenfabriek "De Munt" gevestigd en kantoor houdende te Maastricht verleende surséance van betaling is verlengd voor den tijd van anderhalf jaar ingaande 28 Juli 1927.

Limburger Koerier 29-09-1928: De Griffier der Arrondissements-Rechtbank te Maastricht maakt bekend dat bij beschikking zijner Rechtbank van 27 september 1928 is ingetrokken de aan de N.V. Sigarenfabriek "De Munt" gevestigd en kantoorhoudende te Maastricht bij beschikking van 20 Juni 1926 verleende surséance van betaling.  De Griffier voornoemd H.Schillngs 8786. Bron website Delpher.

Naor Bove

Onder het personeel was al langer sprake van grote ontevredenheid over de lonen. Zowel de katholieke als de socialistische vakbond schaarden zich achter de arbeiders van De Munt en gingen op 3 februari 1934 in overleg met directeur Molenaar. Hem werd verweten dat hij zich niet hield aan de CAO voor de tabaksindustrie. Molenaar gaf echter geen krimp en stelde, volgens een krantenbericht, dat de arbeiders van de sigarenfabriek onbekwaam en minderwaardig waren en dat loonsverhoging onmogelijk was. (1) Medio februari van dat jaar werd door de twee bonden opgeroepen tot staking. Liefst honderdtwintig personeelsleden legden het werk voor onbepaalde tijd neer. De directie liet weten dat ze de stakers ontslag zou aanzeggen en zelfs overwoog om de fabriek te sluiten en de productie elders in het land voort te zetten. Onder deze drukmiddelen bezweken de stakers echter niet. Ondanks bemiddelingspogingen van de burgemeester van Maastricht, mr.dr. L.B.J. Van Oppen, en de door de landelijke overheid aangewezen rijksbemiddelaar prof.mr. P. Aalberse, bleef de directie van De Munt onverzettelijk. In september 1934 was de staking nog steeds gaande en werd er nog nauwelijks geproduceerd. De weinige werkwilligen hadden het zwaar te verduren van hun stakende collega’s en dat leidde soms tot relletjes, waarbij de politie hen in bescherming moest nemen. De staking in Maastricht kreeg landelijke bekendheid en leidde er toe dat meerdere fabrikanten in de tabaksindustrie weigerden de lonen te verhogen en zelfs van plan waren om die te verlagen. (2) In juli 1934 nam directeur Molenaar ontslag en werd opgevolgd door George Alexander Philips (25). (3) Echter deze kon het tij niet meer keren en op 28 februari 1935 werd het faillissement uitgesproken en viel het doek over deze Maastrichtse sigarenfabriek, die nog geen zestien jaar had bestaan. Een triest einde van een middelgrote onderneming die, met enthousiasme  en inzet van de oprichters, een korte periode van bloei had gekend.

Kranten

Advertenties -Personeel -Jaarverslag -Hinderwet

Kranten

Ingezonden Brief - Strijd Vakbonden - Belediging

Kranten

Suréances - Staking - Faillissement

 

Naor Bove

Noten:

1.    De Tribune 20 februari 1934

2.    Het Leeuwarder Nieuwsblad meldt op 6 december 1935 dat een einde is gekomen aan een langdurig loonconflict binnen de tabaksindustrie. De vakbonden hebben zich neergelegd bij een nieuwe regeling die tot loonsverlaging zal leiden. De wereldwijde economische crisis in de jaren dertig zal hier mede debet aan zijn geweest.

3.    Hij was een zoon van Walter Gustaaf Philips (1875-1940) die in 1905 directeur werd bij de Tabaksindustrie v.h. Gebr.Philips in Maastricht en dat zou blijven tot 1922. Tien jaar later, in 1932, was hij commissaris van De Maastrichtse Tabaksbedrijven, rechtsopvolger van De Munt. Een andere commissaris was Laurens Schoon die via zijn moeder, Thérèse Philips, aan hem verwant was. Walter Gustaaf Philips had een bedrag van veertigduizend gulden in de sigarenfabriek gestoken in de verwachting deze opnieuw tot bloei te kunnen brengen. Dat bleek een utopie en bij de afwikkeling van het faillissement zag hij van zijn geld niets terug.

Bronnen:

Regionaal Historisch Centrum Limburg te Maastricht:

- Archief Kamer van Koophandel Maastricht, Handelsregister

- Archief Arrondissementsrechtbank Maastricht, faillissementen

Koninklijke Bibliotheek Den Haag:

- Mrs.Van Nierop & Baaks Naamloze Vennootschappen

- Krantenpublicaties Met dank aan www.wigosite.nl

www.mestreechonline.nl rubriek Maastricht, subforum: U zoekt; wij vinden:

- Reacties n.a.v. oproep inzake Sigarenfabriek De Munt

Dhr. H.G. Jansen te Heeten en dhr. G.H. Bohnen te Gouda:

- Opgave geregistreerde merken Dhr. F. van Groeningen te Maastricht:

- Locaties N.V. Sigarenfabriek De Munt te Maastricht

 

Hierna volgt een selectie van onder meer krantenartikelen en advertenties over De Munt

André Pluymakers (1880-1947) Foto uit 1921

Nieuwjaarsdag 1926 Het witte gebouw in het midden is de hoofdlocatie van sigarenfabriek De Munt aan de Hoogbrugstraat 11 te Maastricht. De straat stond blank doordat de aangrenzende Maas buiten zijn oevers was getreden. Was het gezelschap in het rijtuig op nieuwjaarsreceptie geweest bij de directie van De Munt?

Foto anno 2012 Dit gebouw aan de Hoge Barakken te Maastricht maakte deel uit van De Munt. Het was via de achterzijde verbonden met de hoofdlocatie aan de Hoogbrugstraat. Daar tussen lag nog een grote werkplaats en een woning ook behorende tot De Munt.

Aandeel de Munt website TABAK PETER

Krantenartikelen website Delpher:

 Aonvaank