De Merret

(Jan vertlt)

De Merret:

De Merret in Mestreech had roond 1900 n vl belaankrieker functie daan allewijl. Nao de Vriethof, is de merret t bekinste plein vaan Mestreech.
De Merret waor vaan aajdsheer t middelpunt vaan de stad. Vanaof de Middeliewe woort dr zoe oongeveer ederen daag ne merret in Mestreech gehawwe.
Neet allein op de groete Merret, mr ouch op versjellende aander pleinsjes in de stad. De ambachsliede in de stad regelde alles veur die merrete. De plaotse, dn tied en wee daor wt moch verkoupe. Op die merrete kste neet allein de inwoeners vaan Mestreech mr ouch de lui vaan boete de stad en de boere hun splle verkoupe. Die verkochte miestal graon, vie (bieste), brandhout, eier, wien, en mlk. Zie kchte ouch splle op de merret, die ze op t platteland neet kste koupe. Splle zoewie beer, keerse en meubels. De mieste splle dieste op de merrete ks koupe woorte in versjllende hoeveelhede verkoch. bsselke, peursike of hemfelke.

Graon dat op de graonmerret woort verkch, woort verkch per sjpel. Dat waor zoen 28 liter. Brandhout woort miestal per centenaar verkch. Dt waor zoen 50 kilo. Wien kste koupe per aanker, wat mr liefs 40 liter beteikende. Gelkkeg bestoont dr miestal ouch de meugelekheid um slchs eine liter te koupe, dt nmde ze ne mngel. Vl straotnaome doen us nog herinnere aon de lokaal merrete die dr in vreuger jaore woorte gehawwe. De Graonmerret, Vsmerret, Ezelemerret, Keesmerret, Vrkesmerret, Moosmerret en zoe miejer. Sommige naome zien jaomer geng verdwene ...
In de loup vaan de jaore is de Groete Merret dks op de sjp gegaange, obbenuits ingeriech en weer oonderste bove gedreijd, mr noe levendeger daan oets.

Tot roond 1900 woort in Mestreech door vl lui Frans gesproke.
Frans waor sjiek en de behoors tot de beter lui, este die taol machtig waors.
Mt Frans kste voeroet en laog 'n gewldege touwkoms veur diech ope.
Daorum is 't mt miech bliekbaar noets gt gewore en hb iech 't bliekbaar noets good begrpe ...


De groete weekmerret woort ieuwelaank op zaoterdag gehawwe, mr woort roond 1875 versjove naor de vriedagmrrege. Op deen daag trokke de boere vaan
Sint Pieter, Heugem, Amie, Lummel, Wolder en aander umligkende drrepe naor Mestreech um hun waor te verkoupe. Dks ginge ze veurtot de merret begs, nog evekes naor de ms in de Slevrowwe of de Servaos. Nao aofloup, es ze alles verkoch hadde, woort de opbrings in koloniale waor umgezat, zoe wie koffie of touwbak. De handel woort veurnaomelek door mooswiever gedreve. Groof vrowluij met bijpassend taolgebruuk.
De mooswiever zrgde ouch veur behuurlikke euverlas. Ze droge dikke rokke tot op de groond en es ze mooste plasse waor ut n algemein gebruuk um mt de bein oeterein te goon stoon en zoe hunne pis de merret op te laote loupe.
De staank waor neet te fele, um euver hygine nog mer neet te spreke. De Heilige Geis gats waor n geleefde pisplek.
Ut verveur vaan de koupwaor naor de merret gebaorde op versjellende menere.
De allerermste die ziech gein baj en wagel kste leiste, pakde de kuul, eerappele of skkerkrote in in hunne sjlk of rok. Dks woorte krf mt waor op de rgk of aon d'n errem gedrage. De hondekaar waor n populair transportmiddel. Flinke, groete bieste trokke de houte kare veuroet. Ut moot n hls kebaal zien gewees; 't kabaal vaan iezere ben, de blaffende hn en hun kekende baze.
Nao aonkoms op de merret woort de waor aofgelaoje, de hoond de mojlkrref aongedoon en mt n kettel aon de kaar vasgemaak.
Noe vinde veer zoegt mishandeling vaan hn. Vreuger waor 't veur vl boere 'n kwestie vaan euverleve en stoont men heibij neet stl ....
Good dat zoegt noe verboje is ...

Bron  Jan Schelling, foto Jan Schelling, foto hondenkar  RAL Collectie glasnegatieven RAL-J-001637 uit 1932

eine terk