Onze Lieve Vrouwe

 'Sterre der Zee'

Basiliek

Maria, Onze Lieve Vrouwe 'Sterre der Zee' Basiliek:

 

Onderstaande artikel is geschreven en met toestemming van FB pagina 'Aajd Mestreech' .

Waarvoor dank.

We kennen allemaal het Mariabeeld, ook wel bekend als de Sterre der Zee, uit de Onze Lieve Vrouwe Basiliek. Maar wis u dat het beeld oorspronkelijk helemaal niet uit deze kerk stamt en er eigenlijk niet thuis hoort?

Het beeld heeft nogal wat rondgezworven. Hier een kleine reconstructie:

Het genadebeeld van Onze Lieve Vrouw ‘Sterre der Zee’, behoorde van oorsprong toe aan de paters Minderbroeders van de Sint-Pieterstraat. De Minderbroeders waren vurige Maria-vereerders, en het is dus niet verwonderlijk dat zij, vermoedelijk omstreeks 1470, de schenking van een Mariabeeld aanvaardden van de edelman Nicolaus van Harlaer (Nicolas de Harlay), toen deze op latere leeftijd bij hen intrad.

Het Mariabeeld van de Franciscanen kwam in het middelpunt te staan van een vurige verering door het volk van Maastricht. De bloeiperiode van de verering was zonder twijfel de Spaanse periode, tussen de inname van de stad in 1579 en de sluiting door de Staten Generaal van het klooster van de Minderbroeders in 1639. Nadat in 1632 de stad Maastricht door de Staten Generaal was ingenomen, ontdekte men in 1638 het zogenaamde “verraad” van pater Vink en de zijnen, die gespioneerd zouden hebben voor de Spanjaarden.

De kloostergebouwen van de Franciscanen werden in beslag genomen, en de paters in 1639 uit de stad verdreven. Na een kort verblijf bij de zusters Annunciaten in Wyck, werd het beeld van Onze Lieve Vrouw meegenomen naar het klooster Slavante op de Sint-Pietersberg.

Niet veel later werd het echter ondergebracht in Visé bij Thomas Libotte, en even daarna in het klooster van de Minderbroeders in Tongeren.

Tijdens het zogenaamde “Frans Intermezzo” (1673-1678) konden de Franciscanen met het beeld weer terugkeren naar Maastricht, en in 1675 werd het geplaatst in de (niet meer bestaande) Sint-Jacobskapel (op de hoek van het Vrijthof en de Bredestraat).

Na de Vrede van Nijmegen, in 1678, kregen de Franciscanen nog enige tijd de beschikking over een gedeelte van hun oude kloostergebouwen, waar een noodkapel werd ingericht. Toen zij in 1700 hun nieuwe klooster met kloosterkerk betrokken op de Kaekeberg, de “Minderbroedersberg”, werd daar ook het genadebeeld geplaatst.

Ten tijde van de korte terugkeer van het beeld aan de Sint-Pieterstraat, kort voor het jaar 1700, kreeg het beeld de benaming ‘Sterre der Zee’ (stella maris).

In 1796 werden door de toenmalige Franse overheid alle kerkelijke instellingen en kloosters opgeheven, en hun goederen in beslag genomen. Enkele broedermeesters van de Broederschap van de Sterre der Zee hebben toen, met medeweten van de paters Franciscanen, het beeld uit de kerk “gestolen”, en ondergebracht bij achtereenvolgens twee broedermeesters thuis: Maastrichter Brugstraat 6 en Tongersestraat 64.

Op 31 maart 1804 werd het beeld, met toestemming van de Franciscanen, door bisschop Zaepffel van Luik toegewezen aan de Sint-Nicolaasparochie (de voorloper van de Onze Lieve Vrouw), en overgedragen aan pastoor Partouns en aan het kerkbestuur van de parochiale kerk van Sint-Nicolaas, echter onder de uitdrukkelijke ontbindende voorwaarde dat het beeld teruggegeven zou worden aan de Franciscanen, wanneer dezen in Maastricht weer een klooster zouden bouwen.

Het beeld werd geplaatst in de Sint-Nicolaaskerk (op de plaats van het huidige Hotel Derlon), en verhuisde op 10 oktober 1837, mét heel de parochie, naar de Onze Lieve Vrouwekerk, die toen pas door het Ministerie van Oorlog aan het kerkbestuur was verkocht, nadat het sinds de Franse tijd een militaire bestemming had gehad, onder andere als militaire smederij! De Sint-Nicolaaskerk werd toen bouwvallig verklaard en afgebroken.

In 1853 vestigden de Franciscanen zich wederom in de stad Maastricht, en in 1859 werden hun kerk en klooster aan de Tongersestraat ingezegend. De Franciscanen vonden het nu tijd om hun beeld terug te eisen, en hun gardiaan, Theodorus Peters, deed in de jaren 1864-1865 verwoede en herhaalde pogingen bij pastoor Raetsen van de Onze Lieve Vrouwekerk en bij het kerkbestuur, om het beeld weer terug te krijgen, conform de voorwaarden in de akte van 1804. De Franciscanen hadden in hun archief echter geen authentiek exemplaar meer van de overeenkomst, en de pastoor hield zich van de domme. De Franciscanen gingen hogerop, maar bisschop Paredis wenste geen conflicten in zijn bisdom, en verzocht de Franciscanen de zaak te laten rusten.

En zo komt het dat het beeld van Onze Lieve Vrouw “Sterre der Zee” nog altijd in de Onze Lieve Vrouwekerk van Maastricht staat. Daar stond het opgesteld in het noordertransept, op de plaats van het huidige Sint-Jozefaltaar. In 1903 werd het beeld overgebracht naar de Mérode-kapel, waar het zich nog altijd bevindt.

Onze Maria heeft dus nogal een zwervend bestaan geleid.

Foto rechts Maria Onze Lieve Vrouwe 'Sterre der Zee' Basiliek juni 2018 John Kerkhofs.

Nao Bove

Bron: FaceBook  'Aajd Mestreech', Foto's John Kerkhofs.

 Aonvaank