Sphinx Boschstraot

(Jan vertèlt)

Sphinx Boschstraot:

't Eind vaan de sjiech bei de Sphinx op de Boschstraot

Loods 5 is hielemaol “hot” in Mestreech, 
Ederein heet de moond devaan vol …
Dees zaak met ’n industrieel karakter is gevesteg in de veurrmalige Sphinx-febrikke vaan Mestreech.
Miejer daan 170 jaor laank woort hei eerdewerk geproduceerd. De febrikke stoonte jaore laank leeg en weure noe gelökkeg door aander bestumminge opgevöld. 


‘Ne iew geleije waor dees plek ‘t kloppend hart vaan ’t centrum vaan Mestreech. Ellelange däög, slechte hygiène, kinderarbeid en lieg loene. In dees umstandighede werkte einde 19e iew doezende febriksarbeiders in de Mestreechse glaas- en eerdewerkindustrie. 
Petrus Regout (1801-1878) waor vaan oersprunk handeleer in glaas- en eerdewerk. Heer riechte versjèllende febrikke op, zoe wie ’n nagelfebrik, ‘n glaas- en kristalblozerij, ‘n eerderwerkfebrik en ’n geweer- en gaasfebrik, 

De eerderwerkfebrik, opgeriech in 1836, waor de groetste en belangriekste. D’r waor in gans Nederland in dee tied geine inkele oondernummer de zoe’n groet industrieel imperium hat opgebouwd daan Regout. 

Roond 1860 waore d’r mer leefs 2000 werknummers in deens. ’t Bedrievecomplex aon de Boschstraot telde bekans 60 febriksgebouwe vaan soms wel veer of vief verdepinge hoeg. Heimet waor de groetindustrieel de groetste werkgever vaan Nederland. De economische situatie haverweegs de 19e iew waor in Mestreech wiet vaan good te númme.
De stad kampte met ´t hoegste percentage “bedeilde” vaan gans Nederland. De werkeloze massa leunde veural op de chariteit vaan ´t Bòrgelek Ermbestuur en particulier instèllinge. 


Met de koms van de nui febrikke woorte massa’s erm en ongesjaolde arbeidskrachte aongenome. Neet allein manne, mer ouch (getrowde) vrowwe en keender werkte van ’s mörreges vreug tot ’s aoves laat in de stöbbetegge febrikke. Dees femilies woende door ´t groete hoesvestingstekort, in väölste klein woenruimte boe wieneg leeg en ventilatie waor. Groete vochtigheid, besmet drinkwater door ´n groet tekort aon waterpoompe, slechte hygiène en epidemieë zoewie kollera, waore aon de orde vaan d’n daag. De sterfteciefers vaan Mestreech roond 1900 waor zier hoeg.
Este noe geis lounche op ’t daak vaan ’t Eifelgebouw in de skylobby, of geis winkele in Loods 5 daanwel ’n fèlmke geis kieke in de Pathé of Lumiere Cinema vergitste bekans wat ziech hei oets heet aofgespäöld …..

Naor Bove

Bron  Jan Schelling, foto Jan Schelling

eine terök