Vrijthof Maastricht

Servaasfontein

(Sjoenste plein vaan Mestreech)

De Fontein op het Vrijthof.

Midden op het Vrijthof heeft een fontein gestaan. Van deze fontein bezitten we nog de stenen kelk met de waterspuwende engelenkopjes. Deze kelk zal wel een stenen deksel gedragen hebben en het middenstuk gevormd hebben van het waterbekken. Het deksel van de stenen kelk droeg een beeld van St. Servaas onder een baldakijn. Men daalde met trappen naar beneden. De fundamenten zijn teruggevonden bij de uitgraving omwille van de garage.

De bouw van de Servatiusbron of fontein had een religieuze bedoeling. De Kanunniken wilden er het water heenleiden van de St.Servatiusbron in Biesland. Het nogal omvangrijke waterstaatswerk werd geen succes. De houten leidingsbuizen van Biesland tot op het Vrijthof haalden het niet. In 1496 had het kapittel een put laten maken, waarop een fontein zou komen. Het mislukte. In 1503 wilde de Raad toch proberen het water uit de Heilige St. Servatiusbron te halen en de blijkbaar deskundige Kanunnik Johan Rycke zou het in 1603 uitvoeren, maar als het niet lukte moest hij het geld teruggeven aan het stadsbestuur. Er kwam narigheid van, door overmacht. Want Johan Rycke was in Breda gevangen gezet, zodat een ander op zich nam het werk te voleindigen. Het bleef een mislukking. Men kon er wel water putten, maar springen deed de fontein niet. In 1662 werd zelfs een molen op de Jeker gebouwd om het water in de fontein op het vereiste peil te brengen. In 1673 was de fontein tot een puinhoop vervallen. Men ruimde het hekwerk op, en vulde de bak met aarde – het lot dat de Mooswieffontein in 1972 trof – wat natuurlijk ook nooit de bedoeling geweest was. In 1683 biedt een ingezetene aan de fontein te herstellen, maar de Raad accepteert de voorwaarden niet, ook niet om een deskundige uit Den haag te laten komen. In 1733 worden de laatste restanten opgeruimd om de harsteen te gebruiken aan de stadswallen. De fontein zou de parade niet meer hinderen.

Uit dit verhaal moge blijken dat de behoefte om het Vrijthof met een middenstuk te verfraaien al eeuwen oud is. In 1972 zijn wij persoonlijk nog van mening dat het Vrijthof te groot en te kaal is en dringend een ‘Pièce de milieu’ nodig heeft, voor de gezeligheid.

In 1614 had de stad een zekere Gilis Jacobs aangesteld als fonteynmeester, maar hem was ook de zorg voor de bomen opgedragen, die tegen vernielzucht van de jeugd beschermd moesten worden, tegen inklimmen en breken der takken. Een bomenprobleem heeft het Vrijthof in vroegere eeuwen al gehad. In 1591 waren lanen met bomen diagonaalsgewijs op het Vrijthof geplant en in dat jaar waren ook de lindebomen geplant bij de St. Janskerk . De bomenlanen van 1591 werden in 1739 gekapt en in de plaats kwamen toen aan drie zijden lanen lindebomen zoals we ze tot in onze dagen gekend hebben.

Uit het feit dat in dezelfde tijd de laatste resten van de St.Servatiusfontein opgeruimd werden mag men wel concluderen, dat het Vrijthof als paradeplaatsging dienst doen. Een stadsster met vijf punten in Maaskiezel was toen de enige decoratie. Deze stadsster lag er tot in onze eeuw (20ste), tot vermaak van de toeschouwers bij de parade. Die wachtten altijd vol spanning op het moment dat een der bereden infanterie-officieren met zijn paard op die keien kwam te struikelen.. De parades werden in onze dagen in de ‘Koompe’ gehouden, en bij bijzondere gebeurtenissen op het plateau van St. Pietersberg. Fons Olterdissen vertelt, dat daar wel eens 11.000 man troepen defileerden op 4 december, de verjaardag van de Koning.

Door het slopen van het gasthuis van St.Servaas kreeg het Vrijthof een nog gelijkmatiger vorm. 

 Tekening en Foto rechts  Zicht Op Maastricht, foto De afsluiting van de restauratie door Mgr. F. Wiertz, bisschop van Roermond.

2004 John Kerkhofs 2006 John Kerkhofs

Nao Bove

Bron: boekje Ons Aller Vrijthof iov het Maastropoolcomité van 1972 door Dr. Charles Thewissen Blz 13-14-15

 Aonvaank