Wist Geer dat ?

(Gaasverbruuk Mestreech)

 

WIST JE DAT....

... Maastricht een eigen gasfabriek heeft gehad, om het gebruik van het gas te stimuleren werd in September In 1935 dmv het oplaten van een ballon gevuld met gas reclame gemaakt voor het gebruik van gas te promoten, op het moment van opstijgen símorgens ging het echter hevig stormen en onweren. Dit  verhinderden aanvankelijk het vertrek van deze luchtballon. Uiteindelijk ging de ballon van Van Pottum in de late namiddag toch de lucht in en landde enkele kilometers over de Duitse grens. 

Het oplaten van een ballon midden in de stad was niet een alledaags evenement. Vroeger had een dergelijk spektakel veel bekijks.

 

Regout legde als eerste in Limburg (en als een van de eerste in Nederland) gasverlichting aan. Langs de oostelijke kade van de Bassin (zijn loskade) werden drie lantaarns geplaatst om ís avonds werken mogelijk te maken. Petrus Regout kreeg toestemming om te laden en lossen tot na zonsondergang. Meteen daarna vroeg hij aan Rijkswaterstaat (de eigenaar van de grond rondom het Bassin) een vergunning om een gasleiding van glazen buizen aan te leggen van zijn fabrieken naar zijn laad- en losplaats aan de hoek van het Bassin, waar de Zuid-Willemsvaart de haven binnenkomt. Het gas werd geleverd door zijn eigen gasfabriek, die hij in 1846 op eigen terrein had opgericht. Deze gasfabriek was eerst bedoeld voor de verlichting in zijn eigen fabrieken zodat er ook in de winter langer doorgewerkt kon worden. Maar hij kreeg al snel een concessie voor de levering van gas aan de gemeente. Hij paste daarbij een eigen vinding toe, namelijk het transport van gas via zelf gefabriceerde glazen buizen. De oprichting van een gasfabriek in 1856/58 door de gemeente Maastricht vertroebelde zijn verhouding met de gemeente. Via een proces, aangespannen door de gemeente Maastricht en uitgevochten tot voor de Hoge Raad, werd Regout in 1859 verplicht alle glazen buizen onder het stratenplan van Maastricht te verwijderen. Het is mogelijk dat er onder de bestrating van de noordelijke kade van het Bassin nog restanten in de grond liggen van de glazen buizen voor de gasverlichting. Het zou nog tot 1865 duren voordat de gemeente Maastricht de gehele havenkom via lantaarns verlichtte, nadat zij in 1859 was overgegaan tot de bouw van een eigen gasfabriek

 

De (eigen) gemeentelijke gasfabriek werd in 1858 opgericht, deze kreeg daarbij het monopolie voor het leveren van gas aan de stad. Het Fabrieksterrein van deze eerste gemeentelijke gasfabriek lag tussen de noordoostzijde van de Capucijnenstraat, de oostzijde van de Lindenkruisstraat, de westzijde van de Sint Andriesplaats (de huidige Maagdendries) en de zuidwestzijde van de Bogaardenstraat.  Aangezien deze eerste gasfabriek, aan het begin van de twintigste eeuw, niet meer voldeed werden plannen gemaakt voor de realisatie van een geheel nieuwe gasfabriek.

In 1912 werd de gasfabriek Cabergerweg (het latere Radium/Vredestein) gebouwd naar een ontwerp van ing. Jan Gerko Wiebenga. In 1913 volgde hiervan de opening. In 1930 werd de Gasfabriek Maastricht gesloten, het gas werd voortaan gewonnen uit de staatsmijnen. In 1933 werd de Bataafsche Rubberfabriek geopend op terrein van de Gasfabriek te Bosscherveld in 1949 verbouwde men het  stokerijgebouw gasfabriek tbv rubberfabriek. In 1959 raakte door de uitvinding van de gloeilamp gasverlichting in onbruik.

 

Het hele verhaal over de Gasfabriek vind je elders op deze site

Nao Bove

Bron: Maastricht in oude ansichten 1; p. 106). Foto: RHCL, fotocollectie GAM 28669, 1935. Facebook RHCL, website; Wikipedia Gasfabriek, Jan Gerko Wiebenga, Lindenkruis, Castermans Egineers, Limburgs Erfgoed Archieven, boek; bouwhistorische verkenning met waardenstelling, Cabergerweg 45, Margraten 20-08-2012, PDF: Gemeente Maastricht Ruimtelijke plannen, Afstudeerproject R.Schols,

Aonvaank